Nöbetçi Eczaneler
1. Batman, Türkiye’de “petrolle doğan” tek şehir.
Türkiye’de pek çok şehir tarih, ticaret ya da tarımla büyüdü.
Batman ise doğrudan petrol keşfiyle kurulan nadir şehirlerden biridir.
Yani Batman’ın nüfus artışı, mimarisi ve sosyolojisi yerin altından çıkan sıvıyla şekillendi.
Batman, petrol olmasaydı büyük ihtimalle hâlâ küçük bir kasabaydı.
2. Batman’ın altında “görünmeyen bir şehir” var*
Hasankeyf’te bilinen mağaraların sayısı 4 binin üzerinde.
Ama asıl çarpıcı olan şu:
Henüz haritalanmamış, kapalı ya da çökmüş yüzlerce kaya yerleşimi var.
Yani Batman’da bazı yerlerin altı, üstünden daha kalabalık geçmişe sahip.
3. Malabadi Köprüsü, bir dönem dünyanın en iddialı mühendislik işlerinden biriydi*
1147 yılında yapılan Malabadi Köprüsü’nün kemeri o kadar genişti ki:
• İçinde odalar,
•Yolcular için dinlenme alanları vardı.
Bugünün diliyle söylersek: Orta Çağ’ın “AVM’li köprüsü”.
4. Batman, “şehirleşmeden önce de kalabalıktı”*
Hallan Çemi Höyüğü, sadece eski bir yerleşim değil.
Burası:
• İnsanların avcı-toplayıcılıktan yerleşik hayata geçişini
• Toplumsal düzenin ilk izlerini
gösteren yerlerden biri.
Yani: Batman, şehir olmadan önce de “toplumdu”.
5. Batman’da şehir hafızası kısa, toprak hafızası çok uzun*
Batman’ın il oluşu 1990.
Ama aynı toprakta:
• Roma var
• Bizans var
• Artuklu var
• Eyyubi var
• Osmanlı var
Bu yüzden Batman’da ilginç bir durum var: İnsanlar genç, şehir genç ama hikâyeler çok yaşlı.
6. Batman, Türkiye’de “en hızlı kimlik değiştiren” şehirlerden biri*
1950’lerde köy,
1970’lerde sanayi kasabası,
1990’larda il,
2000’lerde göç şehri…
Sosyologların dikkatini çeken nokta şu: Batman’da 3 kuşak, 3 ayrı şehirde büyümüş gibi yaşıyor.
7. Batman, kötü şöhretine rağmen birçok suç türünde şaşırtıcı derecede sakin*
Medyada adı sık anılsa da istatistiklerde Batman:
• Bazı büyük şehirlere göre
• kişilere karşı işlenen suçlarda daha düşük oranlara sahip.
Yani: Batman’ın ünü, rakamlarından daha gürültülü.
8. Batman, Mezopotamya’nın “kenar mahallesi” değil, kapısı*
Genelde Mezopotamya denince güney akla gelir.
Ama Batman:
• Kuzey Mezopotamya’nın
• Anadolu’ya açılan eşik noktalarından biridir.
Bu yüzden burada hem:
• Doğu’nun hikâyesi
• Anadolu’nun düzeni
aynı anda hissedilir.
9. Batman mutfağı, “sessiz ama karmaşık”tır*
Batman mutfağı çok reklam yapılmaz ama:
• Kürt
• Arap
• Süryani
• Anadolu
mutfaklarının sessiz bir birleşimidir.
Birçok yemek “bizim” denir ama:
Aynı yemeğin 3 köyde 3 ayrı adı vardır.
10. Batman, akademisyenlerin “örnek şehir” dediği ama halkın bilmediği bir yer*
Batman Üniversitesi ve dış üniversitelerde:
• Göç
• Kentleşme
• Petrol ekonomisi
• Travma sonrası toplum
konularında Batman üzerine yazılmış çok sayıda akademik çalışma var.
Ama ironik şekilde:
Batman, hakkında en çok yazılan ama en az okunan şehirlerden biri.
Sağlıcakla kalın…
YORUMLAR