DESAM Yönetim Kurulu Başkanı Gürkan AVCI, Türkiye’nin 2027 yılı eğitim bütçesine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak bütçenin miktarının yanı sıra kullanım önceliklerinin de yeniden ele alınması gerektiğini belirtti. AVCI; okul yatırımları, ücretsiz okul yemeği, öğretmenlerin mesleki gelişimi ve eğitimde fırsat eşitliği konusunda çeşitli öneriler sundu.
EĞİTİM BÜTÇESİNİN ÖNCELİKLERİNİ DEĞERLENDİRDİ
Demokratik Etütler ve Eğitim Stratejik Araştırma Merkezi (DESAM) Yönetim Kurulu Başkanı Gürkan AVCI, 2027 yılı eğitim bütçesine ilişkin yaptığı açıklamada, Türkiye’nin eğitim alanında yalnızca kaynak artışına değil, uzun vadeli ve stratejik bir planlamaya da ihtiyaç duyduğunu ifade etti.
Türkiye’nin yükseköğretim kurumları dâhil toplam eğitim bütçesinin 3 trilyon 747 milyar lira, Millî Eğitim Bakanlığı bütçesinin ise yaklaşık 2 trilyon 459 milyar lira olarak planlandığını belirten AVCI, MEB bütçesindeki artışın yüzde 26,5 seviyesinde kaldığını, merkezi yönetim bütçesindeki artışın ise yüzde 43,7 olduğunu kaydetti.
AVCI, MEB bütçesinin yaklaşık yüzde 82’sinin personel giderleri ve sosyal güvenlik primlerinden oluştuğuna, sermaye yatırımlarının ise bütçenin yüzde 7,75’inde kaldığına dikkat çekerek okul binalarının güvenliği, yeni derslik ihtiyacı, laboratuvarlar, kütüphaneler ve teknoloji altyapısı için daha güçlü yatırım planlaması yapılması gerektiğini dile getirdi.
OKUL YATIRIMLARI VE ÖĞRENCİ İHTİYAÇLARI ÖNE ÇIKMALI
Kamu yatırımlarında önceliklerin toplumsal ihtiyaçlara göre belirlenmesi gerektiğini ifade eden AVCI, okul güvenliği ve eğitim altyapısının idari bina yatırımlarından önce değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Eğitimde fırsat eşitliğine de değinen AVCI, ekonomik imkânsızlıkların öğrencilerin eğitim hayatını etkilediğini belirterek bütün resmî okullarda ücretsiz ve dengeli okul yemeği programının aşamalı olarak uygulanmasını önerdi. Beslenmenin yanı sıra ulaşım, kırtasiye, internet ve eğitim materyallerine erişimin de desteklenmesi gerektiğini kaydetti.
ÖĞRETMENLERİN MESLEKİ GELİŞİMİNE KAYNAK ÖNERİSİ
Öğretmenlerin eğitim sistemindeki rolüne dikkat çeken AVCI, mesleki gelişim çalışmalarına daha fazla kaynak ayrılması gerektiğini belirtti. Bu kapsamda MEB bütçesinin en az yüzde 0,5’inin öğretmenlerin mesleki gelişimine ayrılmasını öneren AVCI, yaklaşık 12,3 milyar liralık kaynağın yapay zekâ, dijital pedagoji, yabancı dil, özel eğitim ve bilimsel araştırma alanlarında kullanılabileceğini ifade etti.
98,35 MİLYAR LİRALIK ALTERNATİF KAYNAK DAĞILIMI
DESAM olarak 2027 yılı MEB bütçesinin toplam büyüklüğü değiştirilmeden, bütçenin yüzde 4’üne karşılık gelen yaklaşık 98,35 milyar liranın öncelikli eğitim reformlarına yönlendirilmesini önerdiklerini açıklayan AVCI, kaynak dağılımına ilişkin şu başlıkları paylaştı:
18,44 milyar TL: Ücretsiz okul yemeği ve dezavantajlı öğrencilere sosyal destek.
12,29 milyar TL: Öğretmenlerin mesleki gelişimi.
4,92 milyar TL: Özel eğitim, rehberlik ve okul güvenliği.
3,69 milyar TL: Yapay zekâ, bilim ve teknoloji altyapısı.
3,69 milyar TL: Bağımsız ölçme, değerlendirme ve eğitim bütçesi denetimi.
AVCI, bu dağılımın mevcut bütçenin harcama etkinliği incelenerek oluşturulabilecek alternatif bir kaynak tahsis modeli olduğunu belirtti.
EĞİTİM HARCAMALARI ŞEFFAF ŞEKİLDE DENETLENMELİ
Eğitim bütçesinin kullanımında şeffaflık ve hesap verebilirliğin önemine değinen AVCI, her okulun aldığı ödenek, yaptığı harcamalar, personel ihtiyacı, fiziki koşulları ve eğitim sonuçlarının kamuoyunun erişimine açık olması gerektiğini söyledi.
Bu amaçla Ulusal Eğitim Bütçesi Açık Veri ve Etki İzleme Sistemi kurulmasını öneren AVCI, eğitim yatırımlarının bağımsız akademik değerlendirmeye tabi tutulmasını ve okulların ihtiyaçlarına göre kaynak aktarılmasını istedi.
2050 HEDEFLİ EĞİTİM STRATEJİSİ ÖNERİSİ
Türkiye’nin eğitim politikalarının kısa vadeli planlarla sınırlı kalmaması gerektiğini belirten AVCI, 2050 hedefli, toplumsal uzlaşıya dayalı bir Türkiye Eğitim Stratejisi hazırlanmasını önerdi.
Millî Eğitim Bakanlığı, YÖK, TÜBİTAK, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, üniversiteler, öğretmen örgütleri ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla uzun vadeli bir eğitim planı oluşturulması gerektiğini ifade etti.
Açıklamasının sonunda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip ERDOĞAN ve Millî Eğitim Bakanı Yusuf TEKİN başta olmak üzere ilgili kurumlara çağrıda bulunan AVCI, 2027 eğitim bütçesinin harcama kalemlerinin ve yatırım önceliklerinin kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.
AVCI, eğitimde başarının yalnızca bütçe büyüklüğüyle değil, öğrencilerin öğrenme düzeyi, öğretmenlerin niteliği, okulların fiziki koşulları ve fırsat eşitliği gibi somut göstergelerle değerlendirilmesi gerektiğini belirterek, “Türkiye’nin en büyük yatırımı insandır. Türkiye’nin en büyük kalkınma projesi eğitimdir.” ifadelerini kullandı.
